Қазақстан: 4,6 мың км суару желісі жаңғыртылады — 200 мың гектарға су

29 қазандағы Үкімет отырысында су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітов су саласындағы реформа туралы баяндады. 2023 жылдың қыркүйегінен бері саланың негізгі капиталына салынған инвестиция шамамен 1 трлн теңгені (≈ $2,2 млрд) құрады, қазір 4,6 мың км-ден астам ирригациялық желі жаңғыртылуда. Жыл соңына дейін 964 км аяқтау жоспарланған, бұл шамамен 200 мың га суармалы жердің сумен қамтылуын жақсартады.

Негізгісі

• Инвестиция: ≈ 1 трлн ₸ (≈ $2,2 млрд)
• 4,6 мың км желі жаңғыртылуда
• 964 км — 2026 жыл соңына дейін
• ≈ 200 мың га көбірек су алады
• Су үнемдеу — 702 мың га
• ХҚҰ қарыздары: ≈ 2,2 трлн ₸ (≈ $4,8 млрд)

Не өзгерді

Суды ұтымды пайдалану, су үнемдеу және су қауіпсіздігі қағидаттарын бекіткен жаңа Су кодексі қабылданды. Заң деңгейінде су шығынын азайту және шарт талаптарын сақтау талаптары күшейтіліп, мемлекеттік бақылау арттырылды. Соңғы екі жылда 1,4 мың км-ден астам канал, 5 су қоймасы және 8 гидротехникалық құрылыс қайта жаңартылды. Ірі су көздерінің маңындағы жаңа суармалы жерлерді игеру үшін халықаралық қаржы ұйымдарының қарыздары тартылуда — қолданыстағы және тартылатын қаражаттың жалпы көлемі шамамен 2,2 трлн теңге (≈ $4,8 млрд).

Сандармен

Елдегі жалпы су алудың шамамен 60%-ы аграрлық секторға тиесілі. Су үнемдейтін технологиялар қолданылатын алаң 702 мың гектарға жетіп, шамамен 1,1 млрд м³ су үнемделді. «Қазсушар» РМК тарифтерін кезең-кезеңімен көтеру кәсіпорынның көлемі 100 млрд теңгеден (≈ $220 млн) асатын инвестициялық бағдарламасын қалыптастыруға мүмкіндік берді. Су ресурстарының ұлттық ақпараттық жүйесі арқылы биыл 29 мыңнан астам шарт жасалды — өтінімнен төлемге дейінгі жол толық автоматтандырылған.

Су пайдаланушыларға арналған тарифтер

Тарифтік саясат жетілдірілуде: нормадан тыс су тұтынғаны, ауыл шаруашылығы дақылдары егіс құрылымын келісусіз өзгерткені және шартсыз су пайдаланғаны үшін тарифке арттырушы коэффициенттер енгізілді.

Сатып алушы үшін мұның мәні

Суармалы шаруашылықтар үшін бұдан екі практикалық қорытынды шығады. Біріншісі — суармалы жерлерге көбірек су: биыл 964 км желіні аяқтау шамамен 200 мың гектардың сумен қамтылуын жақсартуы тиіс. Екіншісі — қатаңырақ ережелер: суармалы учаскелердегі егіс құрылымын келісу, ал суды шарт бойынша алу қажет, әйтпесе жоғарылатылған тариф қолданылады. Мұны ауыспалы егісті жоспарлағанда және техниканы 2027 маусымына дайындағанда ескерген жөн.

Дереккөз: ҚР Үкіметінің баспасөз қызметі